همدان

تجربه ی دوم این طرح را واضحا می توان موفق تر از تجربه ی اول دانست.

خب مجددا بر سر ضرورت یا عدم ضرورت وجود آن بحثهای مفصلی بود(در شورای مرکزی بسیج خواهران که بعد از از کار افتادن شورای مرکزی بسیج، با زحمات خانم دبیران، احیا شد)! ز آنجا که قرار بود یک سال وجود ِ مجمع، جای کار های ضربتی ِ اینچنینی  را پر کند و خود مجمع به تدریج مسیر ورود ِ ورودیهای سالهای بعد هم باشد. که خب با توجه به نوپا بودن ِ مجمعین(!) و همه ی مشکلاتی که شرح آن رفت؛ "امسال برای تحقق ِ چنین انتظاری زود است." عذر قابل قبولی بود و چون تلاش برای پیشنهاد ِ راههای کم هزینه تر از اردو هم به نتیجه نرسید؛ وجود "طرح آموزشی – تشکیلاتی شهید بهشتی ِ  2 " تصویب شد. امسال کار تقریبا از 3 ماه قبل از اردو شروع شد. مجددا  کار به بخشهای "محتوایی" – "روابط عمومی" – "اجرایی" تفکیک شده و جستجوی مسئول یا "تیم"ی برای هرکدام در صدر امور قرار گرفت. ابتدا توافق عوامل پشت صحنه بر کسی! و بعد تلاش برای جلب رضایت و همراهی ِ آنکس ! از افرادی قولهای مساعدی گرفته می شد(به زحمت!) و بعد از یک هفته به علل و معذورات مختلف، پیچانده می شدیم! امتحانات میانترم و پایانترم؛ تعریف شده بودن ِ یک بخشهایی از کار (که گزینه های ابهام دوست نمی پسندیدند!) تعریف نشده بودن بخشهای دیگری از کار (که گزینه های ابهام گریز با آن دچار مشکل میشدند!) نحوه ی تعریف "مخاطبین طرح" که خیلی مورد بحث بود و... بویژه برای مسئولیت "محتوایی" ِ اردو که می بایست کار خود را در ایام میانترمها و پایانترمها شروع میکرد، گزینه های زیادی آمدند و رفتند. تا اینکه بالاخره خانم "هاشمی مدنی" قبول کردند همان 1 ساعت در هفته ای را که در کتابخانه هستند (در آن سال کتابخانه ی شهید همت تازه تاسیس شده و کتابدار نداشت و خودمان شیفتی در آن می ماندیم.) به این طرح اختصاص دهند. ما هم چیزی نگفتیم که "بزودی این 1 ساعت تا حدود 100 - 90 ساعت در هفته  هم خود را در برنامه ات خواهد چپانید!" که چنین هم شد! دومین نعمت طرح امسال حضور خانم هاشمی بود! موجودی که به موقع مشورت می­گرفت به موقع مستقل بود و به موقع منعطف و به موقع سختگیر! همه جا بود و ارتباطگرفتن با هیچکس از دستش درنمی­رفت! و موقع کارهمه­ی مخالفتهایی را  که نسبت  به حضورش ابراز می­شد نادیده می­گرفت.به موقع محتاط بود و به موقع ریسک می­پذیرفت.(بسه دیگه خیلی تعریف شد!)

بحمدالله اینبار کار از ادامه ی پارسال شروع شد! یعنی دیگر روی "پیام اردو" توقف نکرده و پیام مصوب سال گذشته را پذیرفتیم. بعلاوه اینکه امسال پیام مورد نظر برادران هم تا حدی مشابه همین بود و این از اولین نعمتهای طرح امسال بود.

اما "برنامه"ها ! سال گذشته به یک برنامه  رسیدیم که ولو اینکه اجرایی نشد؛ اما تجربه های بعدی نشان داد که اگر هم می شد چندان موفق نبود در انتقال پیام. و یک برنامه هم اجرا شد که علیرغم  ادعای منادیان، آنهم نتیجه ی مطلوبی نداشت. چرا؟ علت عمده را باید در "دور بودن ِ طراحان از فضای مخاطبین" جست. البته این مشکل امسال تقریبا وجود نداشت.

خیلی سعی شد بر اینکه "تیم محتوایی" داشته باشیم، هم از اینجهت که "همه چیز را همگان دانند"! و هم از این جهت که فشار بر 1 نفر نباشد. اما نشد !(به همه ی آن علتهایی که فوقا تشریح کردم- دشواریهای کار در فضای خواهران) و عملا خانم هاشمی ماند و من( که شاید بخاطر جنایتی که در حق ایشان کرده بودم، وجدانی نبود که خودم هم تنهایش بگذارم!) سیر برنامه ها، انتخاب قالبها و مدعوین، هماهنگی با مدعوین، نشریه، کتابخانه، امور فرهنگی، بررسی پتانسیل ِ اماکن قابل بازدید ، مسئله ی مهم ادامه ی طرح بعد از اردو و... همه ی اینها بود و هاشمی و من !

یکی از نعمتهای دیگر این سال ، همکاری نسبتا خوب خواهران و برادران بود. "برنامه"ها و هدف از هرکدام از برنامه­ها ،نشریه، و 50% مدعوین، تقریبا مشترک بررسی و نهایی شد (هر چند تفاوتهایی هم داشتند اما مشترکا بررسی شده و هماهنگ با هم بودند) و این در مقایسه با "بیگانگی" سال گذشته ، معجزه ای بود! و جدّا ً باید مغتنم شمرده می شد و بخاطر آن شاکر می بودیم.

پیش­اردو

یک پیشنهاد بجا : "پیش اردو" ! یک اردوی 1روزه برای هماهنگی و آمادگی ِ کادر و 85یها و طرح اولیه ی بحث با آنها. از نظر "کادر" می توان گفت کاملا این هدف محقق شد! اشتباهات فاحشی (ناشی از کم تجربگی شاید...) در این پیش اردو بود که این تجربه­ی نسبتا کم­هزینه، مانع از تکرار آنها در همدان شد. اینکه نهایی شدن ِ برنامه افتاد به دقیقه ی 90 ، اینکه احساس ضرورت نکردیم که این برنامه ی دقیقه 90ی را به اطلاع برادران برسانیم! چون به حساب خودمان "هماهنگ با مصوبه ی نهایی ِ مشترک"بود ، اما برادران هم از طرفی تغییراتی در برنامه ی خود اعمال کرده بودند که به علت ِ مشابه به اطلاع ما نرساندند فوقع ما وقع !

 باید بعد از ظهر پنجشنبه،بعد از امتحان میانترم ریاضی 85یها که میرسیدیم به اردوگاه، پس از استراحت و بازیهای اولیه(که بهانه ی "معارفه" بود!) ، مستند مختصری از زندگی شهید چمران (بعنوان یک نمونه ی موفق و قابل الگو شدن برای دانشجوی مسلمان شریفی، و البته به اندازه ی کافی قابل به چالش کشیده شدن!) پخش می شد و بعد بحث اینکه در مقاطع حساس ِ زندگی ِ او، اگر من بجای چمران بودم چه تصمیمی می گرفتم و چرا؟  و فردا صبح یک مقدار "دامنه نوردی(!)" و حواشی ِ آن و بعد هم پخش فیلم کوتاه "قدرت چشم انداز"(از محصولات روانشناسی کاربردی غربی.اندر مزیای "چشم­انداز"داشتن در زندگی.ربطی به سند چشم­انداز بیست ساله هم ندارد!) و بحث پیرامون آن و معرفی ِ طرح و گفتگو با 85یها و گرفتن ِ نقطه نظرات آنها در این مورد. و بعد هم صحبت آقای امامیان در "تیپولوژی" و آسیبشناسی ِ دانشجویان شریف و... (که مفید بود و مورد استقبال هم واقع شد.) ضمنا برای پُر شدن ِ اوقات ِ احتمالا خالی هم ، مقادیری "گِل ِ سفال" با خود بردیم تا بچه­ها "پررنگترین تصویری که در این 1 سال از دانشگاه دیدند" را با آن بسازند(و ار نشد هم هرچه دل تنگشان خواست...!) که خیلی تجربه­ی خوبی بود.

در عمل، اما... زمان پخش فیلم شهید چمران بعلت تلاقی با پخش فیلم برادران و اشتراک ِ "ویدئو پرژکتور" موکول شد به زمان خواب ِ بچه ها ! و متعاقبا بحث آن شب افتاد به فردا قبل از ظهر و بعد از صحبتهای آقای امامیان و صحبتهای "هماهنگ نشده"ی مسئول طرح !!! که ایشان بنا کردند به "معرفی طرح"، قبل از اینکه ما در این مورد با بچه ها صحبت کرده باشیم و این یعنی اول بدبختی و آغاز موج اعتراضات ِِ فمنیستی ِ همیشگی ِ بچه ها !!! بحث در مورد چمران آن نشد که می خواستیم (طبیعی هم بود از تصمیم دقیقه 90ی!) اما ظاهرا بجز خانم هاشمی و بنده بقیه راضی بودند! بعد هم اعلام نا بهنگام ِ زمان ِ حرکت و از قضا نرسیدن اتوبوس!!! و 4 ساعت علافی بچه ها!!! نشستیم به خودانتقادی با بچه­های کادر(کادر: خانم هاشمی+من+خانم موسویتبار که موقتا مسئولیت اجرایی را پذیرفتند+خانم نوری،مسئول روابط عمومی) . می­رفت که نه فقط "پیش اردو" بلکه کل طرح به یکباره شکست بخورد و با این معرفی ناهماهنگ و تعصبات و حساسیتهای همواره­ی "چرا به ما دخترها نگفتین؟!" و افتضاح برنامه­ریزی ِ ما و بدتر از همه، "بازتاب"ی که حاضرین به غایبین می­رساندند قطعا!... در این مرحله بود که روی آوری به موقع ِ خانم هاشمی به "تاکتیک صداقت" باب ِ نجاتی گشود! بچه های بیکار ومنتظر اتوبوس و بعضا معترض را جمع کرد و ماوقع را شرح داد و متواضعانه پوزش طلبید و "برای اینکه تکرار نشه" کمک ِ فکری یا فرهنگی یا... ی بچه ها برای "همدان" را خواستار شد. و ما سرمان به زیر بود! که کم کم متوجه پچ پچ های گوشه کنار در مورد پیش اردو و همدان شدیم و در اندک مدتی، مراجعه ی یکی پس از دیگری بچه ها برای "پیشنهاد" یا "سوال" یا... در مورد همدان !!! این آغاز "بزرگواری دیدن"های ما از 85یها بود! که در همدان به کرّات تجربه شد وبه کرّات شرمنده شدیم و شکرگزار...(این خصلت بزرگواری 85یها هم سومین نعمت طرح امسال بود!)

ثالثا. بچه ها کم کم  اثر نظراتد خود را بر برنامه ها و انعطاف برنامه ها را می دیدند (بطوری که مثلا ظهر پنجشنبه بعلت خستگی بچه ها بازدید از گنجنامه وارد برنامه شد و برای برنامه ی ظهر تا انتهای شب 3جدول زمانبندی ِ احتمالی (یکی در صورتی که بچه ها از گنجنامه استقبال کنند و مدت طولانی تری آنجا بمانند... دیگری اگر بروند و سریع برگردند ... و سومی در حالتی که امکان برگزاری کارگاه و بحث اول در آن فضا باشد...)طرح شد! این مسئله هر چند ابتدا مورد اعتراضاتی بود (بعنوان بی برنامگی و...) اما تا دو روز آخر همین مورد موجبات صمیمیت و نزدیکی بیشتر بچه ها با برنامه ها بود .

رابعا . صبح یکشنبه (تا ظهر) با حضور همه ی بچه ها به جمع بندی ِ اردو و نقدها و نتایج و... پرداختیم(که البته حدو د یک سوم بچه ها جمع را ترک کردند! شاید می توانست بهتر شروع شود!) آنچه در انتهای  بحث همه را به حیرت آورد اذعان همه ی حاضرین به " باید یک کار گروهی در دانشگاه شروع کنیم" !!! بود . (این بحث به مسئله ی"تیم مشابه یا تیم مکمل؟" و... هم رسید) .  ظاهر ماجرا امیدوار کننده بود اما ساعاتی بعد خود ِ بچه ها (اکثرا) ابراز نگرانی کردند که شاید این تصمیم بعلت فضای هیجانی اردو و انرژی بچه ها و... بوده که در این صورت فاقد ارزش است (قابل توجه من که معتقد بود تا قبل از  خارج شدن بچه ها از جوّ اردو چند برنامه ی دیگر هم داشته باشیم و...!) و باید این فرصت باشد که به این تصمیمها در فضای واقعی و موجود زندگی بیاندیشیم پیشنهاد جمع این بود که تا  مثلا آغاز ترم آینده  بچه ها از طریق گروپی که یکی از حضار تاسیسش را پذیرفت ،  با یکدیگر در ارتباط باشند(ضمن دعوت اعضای جدید و...) برای به اشتراک گذاشتن سوالها و جوابها و مطالعات شخصی(در جمع داشتن سیر مطالعاتی واحد بعلل قابل قبولی تصویب نشد) و ایده ها و حتی دوستان و...  . در انتهای فرصت ِ معهود ، پایه های جدی تر مشخص شوند و...

*           مسئله­ی "مستندسازی" که مغفول همیشگی ِ برنامه­ها بود... (البته تیم برادران در این مورد انصافا موفق بودند.)

*           یک تجربه­ی موفق: "کادر"! انتخاب خانم "سالم" بعنوان مسئول اجرایی اردو، نقشی که مدیریت اصلی را در طول زمان برگزاری اردو بعهده دارد. شخصیتی به حد کافی "توجیه"در مورد دغدغه­های تیم محتوایی و به حد کافی نزدیک با مشکلات تیم اجرایی. و به حد کافی صمیمی و دائما در کنار بچه­ها. مجتمَعی از توان اجرایی و درک فرهنگی-محتوایی و قدرت مفاهمه­ی بالا(که می­توانست "همه"ی نیروها را جمع و مدیریت کند!و راضی هم نگه دارد!) و مسئولیتپذیر ؛ خوشرو (در عین خستگی!) و با حوصله و ضمنا دارای تعامل مثبت با برادرها(مواردی که از یک مسئول اجرایی انتظار می رود!)یا مثلا مسئول "تدارکات"ی که با بچه­ها در مورد "نانو" صحبت می­کند و از خاطرات تاسیس گروه علمی و... می­گوید خیلی جالبتر بود از اینکه مثلا او را بعنوان یک مدعو یا همراه...! این شاید مرهون ِ تجربه­ی "پیش اردو" بود.

*           بخش "روابط عمومی" واقعا باید "تیم" می­داشت.تیمی که فبل از اردو و در طول اردو و حتی بعد از آن تعامل نزدیک با 85یها داشته باشد(کاری که قبل از اردو بعهده ی خود تیم محتوایی(همان 2نفر!)بود و بعد از اردو هم به امان خدا ...!) و اینکه به فقط 1 نفر سپرده شد از اشتباهات بزرگ ما بود. البته در این مورد برادران زیاد هشدار داده بودند و ما توجه نکرده بودیم.. از طرفی روی نحوه­ی حضور غیر 85یها هم به اندازه­ی کافی فکر نشده بود.

*           همفکری با 85یها قبل از اردو، و مشورت با آنها در مورد برنامه ها خیلی "کلی" و "ابتدا به ساکن" بود مثلا "بنظرت چنین اردویی چه پیامی باید داشته باشه؟"!!! و یا "بنظرت کدام موضوعات باید بعنوان بحث سیال لحاظ بشه؟"و... بیش از آنکه "انعطاف" طرح را بازگو کند، "بی­برنامگی"ِ آن را اعلام می­کرد!گفتند باید تو برنامه را تعریف کنی و فوقش فیدبک بگیری از بچه ها و من فکر کردم که به این شکل ذهن بچه­هایی که طرف مشورت بودند "بسته می­شود" روی همان پیشنهاد ما. در واقع صحیح آن بود که جواب این قبیل سوالها را در طول 1 سال با مطالعه روی این بچه­ها ، می­گرفتیم!

*           یک تجربه ی دیگر اینکه : اصرار ما روی "مدعوین مورد نظرمان" خیلی زیاد بود و این منجر به چانه زنیهای خسته کننده و ناامید کننده(وقتی چانه زنی جواب نمی داد!) می شد و زمان و انرژی­ای را که می توانست صرف دیگر امور (مثلا همان امور فرهنگی) شود از ما می گرفت.  این چانه زنی ها و اصرارها یکی با "فارغ التحصیلانمان"بود (برای کارگاهها)که خب با توجه به موجه بودن عذرشان، ...! وبجای آن می توانستیم به سراغ 84یهای توانمند تر برویم (که در شب آخر قبل از اردو بطور ضربتی مجبور به چنین کاری شدیم!) و بیشتر توجیه شوند و... و از طرفی هم با برادران بود بر سر دعوت از مدعوین دیگر. مثلا وقتی یک موضوع را مشترکا تصویب می کردیم، بعد مثلا برای هر کدامشان یک لیست از افرادی که می توانند خوب از پس این مورد برآیند و جذاب هم هستند و... در میاوردیم و بعد مثلا برادر محترم فلانی را در نظر داشتند و " چون این مدعو ِ مورد ِ نظرشان، برای فلان موضوع ِ دیگر بیشتر، راه دستشان است" موضوع عوض می شد !!! این می شد مایه ی ساعتها بلکه گاهی چند روز چانه زنی و بحث فرسایشی و ...! مثلا در دعوت آقای تقوی(که نهایتا بعد از صحبتهایی با ایشان و توافقاتی بر آنچه احتیاطا نگویند، مسئله ی ایشان حل شد و کوتاه آمدیم !) یا عدم دعوت وحید جلیلی چنین شد . اما نکته ی قابل توجه ِ خودم اینکه : واقعا اگر هم از همان ابتدا کوتاه می آمدیم ، "فاجعه"ای رخ نمی داد! مثلا وقتی بجای وحید جلیلی(که پس از نوساناتی تصویب شد که "سیاسی"اند!)، "حاجآقا مظاهری" دعوت شد، خب واقعا برای فضای خواهران مناسبتر شد (هر چند برای فضای برادران ظاهرا نه !) و یا مسئله ی ساعت حرکت که ما می گفتیم چون اردوگاه کوهستانی است طوری حرکت نکنیم که شب و در تاریکی برسیم و بچه های مردم با ساک و چمدان و ... در تاریکی در این مسیر... که مخالفت می شد که نه ! فلانی اردوگاه را دیده و اینطور نیست که شما می گویید! بعدا معلوم شد که "فلانی" اردوگاه ِ خواهران را فقط دیده بودند که در دامنه بود!!!) خلاصه اینکه واقعا خیلی راحتتر از اینها میتوانستیم کنار بیاییم. و هم همکاری بهتر و عمیقتر و هماهنگتری بشود که پشتوانه ی محکمی برای بعد از اردو باشد و هم فرصت را به هدر ندهیم! در وقع برای اینکه کیفیت ِ یک مورد، از 90 به 100 برسد، داشتیم کیفیت ِ موارد ِ دیگرا را از 90 یا 100 به 10 یا 20 تنزّل می دادیم !!!

این آخرین کارم بود:

گفتم این 1 سال عمده تلاشم برای پرکردن شکافی بود که بر سر سوئتفاهماتی میان خواهران و برادران افتاده بود. اما نتیجه­ی دردآوری که در این 3 ماه کار ِ همدان دیدم اینکه شکاف کذا پر نشده، بلکه شیفت خورده به وسط فضای خود خواهران!!! و مجموعه­ی بسیج خواهران را تفکیککرده بود به حلقه­ای – غیرحلقه­ای!!! تفکیکی که سال بعد هم بدجوری دامنگیرِ خانم دبیران شد. نمود ِ واضح این تفکیک هم همان مخالفتها یا بهتر بگویم "احتیاطها"یی بود که در مورد حضور هاشمی (بعنوان یک موجود "حلقه­ای"!!!) در این کار می­شد. شاید علت اصلی ِ اینکه به برنامه­­ی واحدی برای "ادامه­ی طرح" نرسیدیم همین بی­اعتمادی متقابل بود. و بزعم من متهم ردیف اول هم... با عرض شرمندگی! همین بس انگیزه­ای بود برای من که این کارم (بگو خرابکاریم) را در اولین فرصت ممکن(بعد از اردو!) خاتمه دهم!

واقعیت تلخ دیگر اکراه فارغ­التحصیلان از همکاری بود! بچه­هایی که عمری در اینچنین فضاها گذرانده بودند از دعوت به حضور مجدد نه فقط استقبالی نداشتند بلکه شدیدا هم مقاومت می­کردند و گویا اصرارِ ما نبود  جز نمک زدن بر زخمی که نمی­دانم چه بود؟!  گویا "آرمانخواهی" و "گروه­گرایی" و "روحیات بسیجی" هم مثل "فوتبال­دوستی" در خانمها "تاریخ مصرف" داشت(دارد)! این نتیجه­ای که هر روز با بیشتر سراغ­گرفتن از فارغ­التحصیلان ، بیشتر خودش را "جا می­انداخت" ...(از توضیح بیشتر معذورم)

این تجربه، بعلاوه، به شخص من(!)، اثبات کرد که با تقریب خوبی، حرف خاصی ندارم که این گروه ِ نورس ِ برادران نداشته باشند. و بنحوی حضورم ، با وجود ِ این سرمایه­های تازه­ی شریف ، یک جور "هجو" است ! و این شد (علاوه بر آن "بیخیالی گزینی"!) که از کارهای مشابه بعدی با طیب خاطر کنار کشیدیم!